ثالثا - تذكر باستعمال الفاظ غير ادبى و روزنامه در مقدمه كتاب بدون ذكر موارد يا مورد از جنبه انتقاد پسنديده نيست زيرا نه ما ميتوانيم غلط واشتباه خود را تصحيح و اصلاح نمائيم نه سايرين مىتوانند از فيض دانش ايشان بهره مند گردند . رابعا - ما نتوانستيم منظور ايشان را از اين انتقاد بدست آوريم . مراد از ضبط درست اصطلاحات علمى و مذهبى - يا - اعلام اشخاص - چيست ؟ آن اصطلاحات علمى ومذهبى . و آن اعلام اشخاص چگونه بوده كه ما در ضبط آن از جنبه ترجمه قصور ورزيده ايم . همچنين درباره ضبط اسامى كتب ، والقاب - آيا جز ذكر آنچه را كه مؤلف آورده و نقل كرده كار ديگرى امكان داشت ؟ و ميتوانستيم آنها را به صورت ديگرى درآوريم : راجع بفرقه ها تا آن جائى كه براى ما امكان داشت از تحقيقات و كنجكاويها خوددارى نكرده ايم و اگر بصفحه - ط - مقدمه و - تحقيقاتى كه بحائى نرسيد نظرى انداخته بودند متوجه ميشدند كه ما بوظيفه خود عمل كرده ايم . اما رفع اشكال از تلفظ اسامى ، مانند عاصم بن بهدلى وغيره . . . . نه تنها براى ما بلكه براى هيچكس متصور نبوده فقط اين اعتراض بمؤلف وارد است كه چرا اين قبيل اعلام - مشكل التلفظ - را مورد بحث قرار داده اند ! ! خامسا تنظيم فهرست اسامى كتابهائيكه ضمن شرح حال مؤلفاتش آمده گذشته از اينكه كار بيهوده وبيجائى بود ، موجب اشكالاتى هنگام مقابله در تصحيح كتاب ميگرديد و اين كار درهم و غير معقول را خود مؤلف مرتكب شده است اما معلوم داشتن اينكه : آن كتابها كارى است مستقل و ارتباطى بترجمه ندارد اميد است خود منقد محترم اين كار را - بخصوص براى بدست آوردن نام صحيح آنها - البته غير از گفته مؤلف - در عهد گرفته وچنين خدمت بزرگى را انجام دهند . سادسا - طوبيقا - قاطيفورياس ، مانند انالوطيقا وغيره نام كتابهاى ارسطور در منطق بوده ( ص 453 ) كه ذكر آنها ضمن اسامى كتب - بر خلاف نظريه ايشان ، مسلما كاربجائى بوده است . در قسمت اغلاط اعراب پاره اى از اشعار عربى ما نيز حق را بجانب ايشان داده وخوشوقتيم كه خودشان پى به علت آن برده ، و ما را معذور دانسته اند . البته جاى ترديد نيست كه سخن سنجى وورود بميدان سخن شناسى كار سهل وآسانى نبوده وخرمنى است كه كوبيدن آن احتياج بورزيدگى زيادى دارد . در خاتمه خوشوقتيم از اينكه توانستيم فهرست كاملى از اسامى كتابهائى كه در اين ترجمه چه در متن و چه در حاشيه آمده و بالغ بر 7530 كتاب است برفهرستهاى اين چاپ علاوه نمائيم . از مراقبت بيشترى كه از كاركنان چاپخانه بانك بازرگانى بويژه آقاى امير جلالى و آقاى مقربان در تحسين اين چاپ مشهود گرديد سپاسگزارى مينمايم . الحمدلله وله الحمد تهران تيرماه 346 - م . رضا تجدد